Filmklassieker met inleiding: Die Mörder sind unter uns

Het verleden in het heden – Judith Keilbach
Na de Tweede Wereldoorlog kwam in Duitsland een aantal films uit waarin de nationaalsocialistische geschiedenis kritisch aan de orde werd gesteld. Deze zogeheten ‘Trümmerfilme’ stelden kwesties van schuld, verantwoording en strafrechtelijke vervolging van nationaalsocialistische daders centraal. Terwijl na de Tweede Wereldoorlog Oost-Duitse films de maatschappelijke oorzaken van het nationaalsocialisme onderzochten, ontbraken in West-Duitse films doorgaans een politieke en maatschappelijke analyse. In deze lezing bespreekt Dr. Judith Keilbach, afdeling Media- en Cultuurwetenschappen van de Universiteit Utrecht, de Duitse filmproductie na de Tweede Wereldoorlog als filmische ‘Vergangenheitsbewältigung’ in relatie tot de naoorlogse maatschappij. Daarbij komen de verschillen tussen West- en Oost-Duitse films en de overgang naar andere genres aan bod. Tot slot komt de overlevering van het nationaalsocialisme in huidige films en televisie-uitzendingen aan de orde.

Filmklassieker Die Mörder sind unter uns
Eerste Oost-Duitse filmproductie na de Tweede Wereldoorlog, geheel gefilmd op locatie in het kapotgeschoten Berlijn. Susanne Wallner (Hildegard Knef) keert terug uit een concentratiekamp. Ze smacht ernaar iets terug te vinden van een gewoon huis in een gewoon leven. Maar als ze haar appartement wil betrekken, blijkt dat bewoond door Hans Mertens. Deze legerarts kan de oorlog niet anders verwerken dan door te vluchten in drank en vertier. Zijn schuldgevoel maakt het hem onmogelijk zijn oude praktijk te heropenen, maar ook om te verhuizen. Het onwaarschijnlijke tweetal vindt een bijzondere vorm om het huis te delen en langzaam laat de dokter zich uit zijn depressiviteit trekken door de levenslustige Suzanne. Ontroerend melodrama biedt een bijzondere – en ongemakkelijke – blik op de tumultueuze periode van aarzelende verzoening direct na de oorlog. In het kader van De Grens Voorbij