Lezing Dirk Verhofstadt - Pius XII en de vernietiging van de Joden

Op 9 oktober 1958 stierf Pius XII, de meest besproken paus uit de wereldgeschiedenis. De katholieke kerk en vooral de Romeinen rouwden om het verlies van de man die de Heilige Stad quasi ongeschonden door de oorlog had geleid. Velen beschouwden hem als een van de grootste pausen ooit, tot Rolf Hochhuth in 1963 zijn controversiële toneelstuk Der Stellvertreter publiceerde. Hochhuth beschuldigde Pius XII ervan dat hij niets ondernomen had om de jodenvervolging aan te klagen, laat staan te stoppen. Sindsdien discussiëren historici over de rol van deze paus ten aanzien van het lot van de Joden voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. In welke mate was Pius XII op de hoogte van de uitroeiing van de Joden? En hoe reageerde de hoogste morele leider in de wereld daarop? Deze vragen zijn opnieuw actueel. Ten eerste omdat het Vaticaan volop bezig is Pius XII heilig te verklaren. Ten tweede omdat de katholieke kerk nog steeds geen medeverantwoordelijkheid heeft genomen. Tot slot omdat de laatste rechtstreekse getuigen van deze dramatische gebeurtenis aan het verdwijnen zijn.

Dirk Verhofstadt gaat in op de houding van Pacelli en latere Pius XII tegenover de machtsgreep van Hitler, het antisemitisme van de verschillende kerken, de ondergang van de katholieke Centrumpartij, het concordaat tussen nazi-Duitsland en het Vaticaan, de encycliek Mit Brennender Sorge, het nationaal-socialistisch onderwijs, het T4-programma (de moord op fysiek en mentaal gehandicapten), de inval in Polen, de Operatie Barbarossa, de Joden in Nederland, priester-president Tiso van Slowakije, de Ustasa in Kroatië, de deportatie van de Joden uit Rome, de Hongaarse Holocaust, de hulp aan oorlogsmisdadigers, de weigering van de kerk om ondergedoken joodse kinderen terug te geven, het falen van de geallieerden, het antisemitisme na de Holocaust, en de morele schuldvraag van de kerk en de paus.

Dirk Verhofstadt studeerde rechten en pers- en communicatiewetenschappen aan de Universiteit Gent. Op 1 juli 2010 haalde hij de graad van doctor in de Moraalwetenschap. Hij werkte jarenlang in de mediasector en schreef diverse boeken zoals Pleidooi voor individualisme, De Derde Feministische Golf, John Stuart Mill 150 jaar Over Vrijheid, Pius XII en de vernietiging van de Joden en recent, ‘Ingesprek met Etienne Vermeersch. Een zoektocht naar waarheid’.

Dirk Verhofstadt zal ook plaatsnemen in het panel van het ForumDwarsdiepdebat 'Toekomst van het algemeen belang. Ieder voor zich en God voor ons allen?'.